Giá nguyên liệu polystyrene giãn nở (EPS) toàn cầu đã giảm đáng kể kể từ cuối năm 2025, với mức giảm lũy kế từ 18–25% trên các thị trường trọng điểm vào đầu tháng 3 năm 2026. Xu hướng giảm này, do điều chỉnh chi phí nguyên liệu đầu vào, mất cân bằng cung cầu và những khó khăn kinh tế vĩ mô, đã làm dấy lên lo ngại trong ngành. Bài viết này phân tích nguyên nhân gốc rễ của sự sụt giảm giá hiện tại và dự báo xu hướng trong 3–6 tháng tới (tháng 4–tháng 9 năm 2026), cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà xuất khẩu, nhà sản xuất và người mua ở khâu cuối chuỗi cung ứng.

Giá giảm mạnh nhất ở châu Á, thị trường EPS lớn nhất thế giới, với hiệu ứng lan tỏa sang châu Âu và Bắc Mỹ. Tính đến tháng 3 năm 2026: - Trung Quốc: Giá chuẩn giảm 26% so với tháng 12 năm 2025 xuống còn 6.800–7.200 nhân dân tệ/tấn; giá xuất khẩu giảm 10,42% so với cùng kỳ năm ngoái xuống còn 1.160 USD/tấn, do các nhà sản xuất áp dụng chiến lược "giá theo khối lượng" để giải phóng lượng hàng tồn kho cao (1,2 triệu tấn, mức cao nhất trong 5 năm). - Đông Nam Á: Giá FOB của EPS Trung Quốc tại Việt Nam giảm 21,6% xuống còn 980 USD/tấn, do nhu cầu sản xuất trong nước yếu. - Châu Âu: Giá CIF Rotterdam giảm 20,5% xuống còn 1.050 euro/tấn, trong bối cảnh hoạt động xây dựng chậm lại. - Bắc Mỹ: Giá FOB của Mỹ giảm 15–18%, chịu áp lực từ cạnh tranh nhập khẩu và nhu cầu bao bì mềm.

Các nhà mua hàng ở khâu cuối nguồn đã áp dụng chiến lược chờ đợi và quan sát, trì hoãn việc mua hàng để tận dụng những đợt giảm giá tiếp theo, trong khi lượng hàng tồn kho tại các cảng toàn cầu đã tăng 32% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý 1 năm 2026, làm trầm trọng thêm tình trạng dư cung.

Xu hướng giảm hiện tại bắt nguồn từ ba yếu tố có liên quan mật thiết với nhau:

Nguyên liệu monome styren—chiếm 70–75% chi phí sản xuất EPS—đã giảm 16–18% trên toàn cầu trong quý 1 năm 2026. Điều này là do nguồn cung styren toàn cầu dư thừa (tăng trưởng công suất năm 2025 là 8,3%, dẫn đầu bởi Trung Quốc) và sự điều chỉnh giảm giá dầu thô (giá dầu Brent giảm từ 99,05 USD/thùng xuống còn 82–88 USD/thùng vào cuối tháng 3), làm giảm chi phí sản xuất.

Năng lực sản xuất EPS toàn cầu đạt 18,5 triệu tấn vào năm 2025, với tỷ lệ sử dụng chỉ 66,5%—tạo ra lượng dư thừa hơn 5 triệu tấn. Trung Quốc chiếm 63% lượng dư thừa này. Trong khi đó, nhu cầu từ các ngành hạ nguồn vẫn yếu: ngành xây dựng (chiếm 45% nhu cầu EPS) đang trong giai đoạn trầm lắng theo mùa, tăng trưởng thương mại điện tử chậm lại và nhu cầu xuất khẩu từ các thị trường mới nổi giảm do đồng tiền mất giá.

Tăng trưởng kinh tế toàn cầu (dự kiến ​​đạt 2,9% vào năm 2026) đã chậm lại, với lạm phát cao và lãi suất tăng cao làm hạn chế đầu tư của các doanh nghiệp. Các quy định nghiêm ngặt (EU REACH, US TSCA) và việc tăng thuế quan ở một số thị trường mới nổi cũng đã hạn chế tăng trưởng xuất khẩu, làm gia tăng cạnh tranh trong nước và áp lực về giá.

Trong ba tháng tới, giá EPS sẽ tiếp tục biến động nhưng có xu hướng giảm nhẹ do tình trạng dư cung và nhu cầu yếu kéo dài. Các yếu tố chính bao gồm:

- Hỗ trợ nguyên liệu đầu vào: Giá styrene có thể phục hồi vừa phải (lên 1.050–1.150 USD/tấn tại Đông Bắc Á) do nguồn cung bị cắt giảm hạn chế và giá dầu thô ổn định, nhưng công suất dư thừa sẽ hạn chế mức tăng. - Động lực cung cầu: Nguồn cung EPS toàn cầu sẽ vẫn dư thừa; các nhà sản xuất Trung Quốc sẽ tiếp tục giảm giá để giải phóng hàng tồn kho, với giá xuất khẩu giảm thêm 3–5%. Nhu cầu ở khâu hạ nguồn sẽ phục hồi dần nhưng vẫn yếu, với ngành xây dựng và thương mại điện tử hỗ trợ ở mức khiêm tốn. - Mức tồn kho: Hàng tồn kho của các nhà sản xuất tại Trung Quốc sẽ đạt đỉnh vào cuối tháng 4 trước khi giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức cao, duy trì áp lực giảm giá.

Dự báo phạm vi giá (tháng 4–tháng 6 năm 2026): - Trung Quốc: 6.500–6.900 nhân dân tệ/tấn (nội địa); 1.100–1.130 USD/tấn (xuất khẩu) - Đông Nam Á: 920–960 USD/tấn (CIF) - Châu Âu: 1.000–1.030 euro/tấn (CIF Rotterdam) - Bắc Mỹ: 860–890 USD/tấn (FOB)

Rủi ro chính: Căng thẳng địa chính trị có thể đẩy giá dầu thô tăng; việc cắt giảm sản lượng sâu hơn hoặc sự phục hồi nhu cầu nhanh hơn dự kiến ​​có thể đảo ngược xu hướng giảm.

Đến giữa năm 2026, giá EPS sẽ ổn định và phục hồi 8-15% so với mức của quý 2, nhờ sự cân bằng cung cầu được cải thiện:

- Điều chỉnh nguồn cung: Các nhà sản xuất lớn của Trung Quốc sẽ cắt giảm tỷ lệ hoạt động từ 12–18% trong quý 3, trong khi các nhà sản xuất nhỏ hơn sẽ rút khỏi thị trường. Mức tồn kho sẽ giảm xuống còn 800.000–900.000 tấn vào tháng 9, giúp giảm bớt tình trạng dư cung. - Phục hồi nhu cầu: Tháng 7–tháng 9 là mùa cao điểm xây dựng toàn cầu; số lượng nhà ở khởi công tại Trung Quốc và châu Âu sẽ tăng, thúc đẩy nhu cầu vật liệu cách nhiệt. Doanh số bán hàng trực tuyến (mùa tựu trường, mùa lễ hội) sẽ tăng mạnh, làm tăng nhu cầu bao bì từ 12–18% so với cùng kỳ năm ngoái. - Tăng trưởng xuất khẩu: Việc giảm thuế quan theo RCEP và sự ổn định tiền tệ của các thị trường mới nổi sẽ thúc đẩy xuất khẩu EPS của Trung Quốc tăng từ 10–15% so với cùng kỳ năm ngoái. - Hỗ trợ nguyên liệu đầu vào: Giá styrene sẽ tăng lên 1.200–1.300 USD/tấn tại Đông Bắc Á, giúp hỗ trợ chi phí.

Giá nguyên liệu EPS sẽ tiếp tục chịu áp lực trong ngắn hạn nhưng sẽ ổn định trong trung hạn khi nguồn cung điều chỉnh và nhu cầu phục hồi. Đối với các bên liên quan: - Các nhà xuất khẩu nên tập trung vào các thị trường có giá trị cao (châu Âu, Bắc Mỹ) nơi ưu tiên chất lượng hơn giá cả, và ký kết các hợp đồng dài hạn để giảm thiểu biến động. - Các nhà sản xuất nên tối ưu hóa lịch trình sản xuất để phù hợp với nhu cầu cao điểm và giảm chi phí tồn kho. - Người mua ở khâu cuối có thể xem xét việc mua hàng ở mức độ vừa phải trong quý 2 để tránh tăng giá trong quý 3.

Thị trường nguyên liệu EPS đang chuyển từ giai đoạn dư cung sang cân bằng, với sự phục hồi trong trung hạn mang đến cơ hội cho các bên liên quan chủ động củng cố vị thế thị trường của mình.